Zhuang Zi: De volledige geschriften
Het grote klassieke boek van het taoïsme

Vertaling Kristofer Schipper

De Zhuang Zi (spreek uit: Dzwángdzu) is een van de meesterwerken uit de wereldliteratuur. Het werk ontleent zijn naam aan Zhuang Zi (Meester Zhuang 'de Volkomene'), die in de vierde eeuw voor onze jaartelling geleefd moet hebben. Als een van de grondleggende teksten van het taoïsme heeft de Zhuang Zi -naast de Tao Te King- een grote invloed uitgeoefend op de mystiek en de kunst van het Verre Oosten. Ondanks zijn meer dan tweeduizendjarige ouderdom is de Zhuang Zi nog steeds een van de meest geliefde boeken in China en Japan, een werk vol wijsheid en humor, vol ironie over onze menselijke kennis en wetenschap, en vol kritiek op de schijnheiligheid van zedenmeesters.
De Zhuang Zi bestaat uit drie delen, die de innerlijke, de uiterlijke en de gemengde geschriften worden genoemd. De innerlijke geschriften zijn de oudste en worden aan Zhuang Zi zelf toegeschreven. De twee andere delen zijn het werk van zijn navolgers uit de derde eeuw voor onze jaartelling. Toch vormen de verschillende geschriften een aansluitend geheel waarin de steeds vernieuwende gedachtewereld van het taoïsme in zijn volle diepgang tot uitdrukking komt.

€ 39,90 - 432 p. - gebonden - uitgeverij Augustus

TV-interview van 4 februari jl., VPRO: Boeken - K. Schipper over de Zhuang Zi
[ Boeken: TV-uitzending - K. Schipper over taoïsme ]

BOS: De Middenweg: Radio-interview Kristofer Schipper Over Zhuang Zi
Uitzenddatum: Zondag 18 maart jl.
[ Beluister in Mediaplayer ]

---

Tao. De levende religie van China
Kristofer Schipper

In 1988 verscheen bij Meulenhoff onder de titel 'Tao. De levende religie van China' de vertaling van Kristofer Schippers 'Le corps taoïste' (Parijs, 1982). Onlangs kwam de 5e druk van deze vertaling uit. In het nieuwe voorwoord vertelt Kristofer Schipper hoe hij eind 70-er jaren vorige eeuw door de Parijzenaars met verbazing werd bekeken als hij in het park met zijn tai chi bezig was. Ondertussen - zo gaat hij door – zijn tai chi en chi kung beoefenaren in de 21e eeuw een vertrouwd beeld in het park, ook in Nederland.

Het mooie van het boek van Schipper is dat het nog steeds een unieke introductie vormt voor iedereen die vanuit welke invalshoek en met welke bedoeling dan ook meer wil weten over het taoïsme. Uniek is het niet alleen omdat het al zowat 25 jaar in de running is, omdat het in het Nederlands geschreven is (Nederlandstalige boeken over dit onderwerp zijn op een paar vingers te tellen), of omdat Schipper als vaksinoloog in Parijs veel Franstalige bronnen verwerkt heeft. Het is vooral uniek omdat de schrijver in Taiwan een grondige opleiding en training heeft ondergaan tot tao-meester. Door die achtergronden krijgen de lezers uit de eerste hand een riante rondleiding in het uitgebreide ‘lichaam’ van het taoïsme.

Onmiddellijk in het eerste hoofdstuk maakt Schipper duidelijk dat hij schrijft vanuit een diepe verbondenheid met het taoïsme zoals dat eeuwenlang het dagelijkse leven van miljoenen mensen in China heeft gevoed en vormgegeven. In een noot maakt hij korte metten met de oppervlakkige westerse noties van taoïsme.

'Er bestaat vandaag de dag een soort fictief taoïsme, dat wij bij voorbeeld in de gongfu (kung-fu)–films zien. Deze films zijn vooral in Zuidoost–Azië erg populair. Dan is er nog het theoretische taoïsme van de intellectuelen, van de accupunctureurs en van de amateurs van de Chinese ademhalingsoefeningen. Het werkelijke taoïsme is echter geen cultus, geen denksysteem, en geen therapeutische techniek, maar hoort thuis in de plaatselijke gemeenschappen en in het dagelijkse leven van het volk.” (274)

De geschiedenis van het taoïsme is er een van vervolging en vernietiging van taoïsten, hun teksten en heiligdommen. Aan het eind van hoofdstuk 1 maakt Schipper onomwonden duidelijk waar hij staat.

‘Op het eerste gezicht is er van het taoïsme in China niet veel meer over. De taoïsten treden heel wat minder in de openbaarheid en zijn heel wat minder actief dan de boeddhisten of de rooms-katholieken, om over de mohammedanen nog maar te zwijgen. Maar het taoïsme heeft nooit belangrijke organisaties gehad. Het bestaat, nu net als vroeger, in het dagelijkse leven van het volk en zijn belangrijkste levensdoel is: 'overleven'. (32)

In opeenvolgende hoofdstukken voert de schrijver ons als bereisde Roel en schipper in de flow van de tao door de uitgestrekte landschappen van de tao: 'de dagelijkse religie', 'de goddelijke natuur', 'de meesters van de goden', 'het ritueel', 'het innerlijke land', 'Lao Zi, het lichaam van de Tao', 'het bewaren van het Ene', 'de Onsterfelijken' en 'de leer zonder woorden'. Het is verfrissend deze Tao-kennismakingen ook eens vanuit andere teksten dan alleen Lao Ze, Zuangzi en Dao de Jing opgediend te krijgen.

De auteur beheerst zijn stof tot in zijn vingertoppen en heeft zijn boek met kennelijk plezier en humor geschreven. Het leest makkelijk en goed weg ondanks zijn ruim 260 pagina’s. En natuurlijk, af en toe krijg je als lezer een dipje door een incidentele overdosis aan details of 20e eeuws interpreteren, amper vermeldenswaard in feite en in het veen kijken we niet op een turfje.

Een rijk boek en het maakt niet uit of de lezer tai chi of chi kung beoefent, of op de hoogte is van traditionele Chinese geneeskunde. Deze lezers kunnen zonder meer hun hart ophalen. Het mag een klein wondertje heten dat een boek van vijfentwintigjarige leeftijd, de lezer nog zo actueel geboeid weet te houden, ook de lezers die simpelweg zonder voorkennis of speciale achtergrond meer willen weten van tao en taoïsme als een van de pijlers van de Chinese geschiedenis en cultuur. Het boek mag dan wel zowat vijfentwintig jaar oud zijn maar eigenlijk kan je beter zeggen vijfentwintig jaar jóng, en springlevend als de tao zelf.

Jules Hoogma
5 september 2006